ALLAHAISMARLADIK (1951)

Esat Mahmut Karakurt‟un 1936 yılında yazdığı ve aynı yıl basılan üçüncü romanı Allahaısmarladık gene aynı isimle Türk tiyatrosunun usta aktörlerinden Sami Ayanoğlu‟nun senaryo ve rejisiyle 1951 yılında Yeşilçam sinemasına kazandırılan ve seyircı tarafından beğeniyle izlenen bir film olmuştur. 112 dakikalık uzun sayılabilecek bu filmin başarısında pek tabiidir ki foto direktörü Kriton İlyadis‟in ve film müziklerini hazırlayan Şefik Gürmeriç‟in payı büyüktür. Gürmeriç üç filmin müziğini yapmış bir müzikçi, bunlar, “Ateşten Gömlek-1950”, “Allahaısmarladık” ve “Kör Kuyu1957”.

1916-1980 yıllarında yaşayan kameraman lyadis, ses mühendisi Yorgo‟nun kardeşidir. 1944‟de “Hürriyet Apartmanı” filmiyle başlayan meslek yaşamı 1976‟da “Tosun Paşa” ile 130‟uncu filmini çektikten sonra son bulur. Lale film Şirketinin sahibi ve yapımcısı ise Cemil Filmer . Film daha sonra 1966 yılında Nejat Saydam tarafından ikinci kez aynı isimle sinemada hayat bulacaktır.

Türk sinemasında Muhsin Ertuğrul ile başlayan “Tiyatrocular Dönemi” diye adlandırılan sinema akımının tiyatro kökenli oyuncuları bu filmde rol almışlardır. Her biri ayrı ayrı sahnelerde başarılı olan bu oyuncular: 

Gülistan Güzey “Beti” (1927-1987), Suavi Tedü “Ġzzet”(1915-1959), ReĢit Gürzap “Miralay Rıfat Bey” (1912-1990), Sami Ayanoğlu, Hadi Hün “Binbaşı Cevat” (1907-1969), Samiye Hün “Samiye” (1918-2010) , Refik Kemal Arduman “General Thomson” (1901-1981), Sadri Alışık (1925-1995), İbrahim Delideniz (1901-1985), Rafet Gülerman , Perihan Altındağ “Perihan” (Sözeri), Esen Görkmen “Emel”, Turhan Göker (1917-1963), Kemal Edige “Yüzbaşı Henry” (?-1964), Mümtaz Alapaslan (1927-2001), Müfit Kiper (1912-1974), Ferhan Tanseli “Yüzbaşı Ferit” (1927-199), Zeki Alpan “Selahattin” (1908-1992), Şükran Güngör “Dahiliye Nazırı” (1926-2002), Bora Ayanoğlu, Neşet Berküren “1911-1963” (Ali), Osman Türkoğlu “1902-1967”, Atıf Avcı “1918-1984"

 Konu

 Allahaısmarladık, Kurtuluş Savaşı yıllarında, Kuvayı Milliye‟ye mensup bir deniz subayı ile işgal kuvvetleri komutanının kızı arasında filizlenen aĢkın çarpıcı serüvenini konu almaktadır. İstanbul işgal altındadır. Anadolu‟ya cephane kaçırmaya çalışan Kuvay-ı Milliyeciler bir yandan işgal kuvvetlerine bir yandan da işbirlikçi Osmanlı güçlerine karşı mücadele etmektedirler. Kurtuluş savaşımızın tam ortasında imkânsız gibi görünen bir aşk filizlenir. İşgal kuvvetleri komutanının kızı Betty ile gizliden gizliye Kuvayı Milliye için çalışan ve işbirlikçi binbaşı eniştesini bile vatanı için öldürmekten kaçınmayan Yüzbaşı İzzet Bey‟in tutkulu aşklarını nasıl bir son beklemektedir

Gülistan Güzey 1952 yılında Yıldız Mecmuası‟nın okurları arasında düzenlediği “Yıldız Mükafatı” yarışmasında, bu filmdeki başarısı nedeniyle En İyi Kadın Oyuncu” ödülü almıştır.

ESAT MAHMUT KARAKURT

 (1902 – 15 Temmuz 1977 İstanbul)

İstanbul'da doğan yazar, Türk Edebiyatında birbiri ardına yazdığı aşk ve macera konulu romanlarıyla zamanın en çok okunan romancılarından biriydi. Popüler edebiyat türünün en iyi örneklerini veren Karakurt, Şura-yı Devlet üyesi Urfalı Mahmut Nedim Bey'in oğludur. Önce, Kadıköy Sultanisi'ni, 1924 yılında İstanbul Diş Hekimliği Okulu'nu ve İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ni bitirdi ve sırasıyla yazarlık, gazetecilik, Galatasaray Lisesi'nde Türkçe öğretmenliği yapmışsiyasete de atılarak; 1954-1960 arasında Urfa milletvekili, 1961-1966 arasında senatörlük görevlerinde bulunmuştur. İlk yazıları muhabir olarak çalıştığıTercüman-ı Hakikat gazetesinde yayınlandı. Daha sonra çalıştığı İleri, İkdam, Cumhuriyet, Tasvir, Yeni Sabah gibi gazetelerdeki polisiye olayları konu alan röportajlarıyla tanındı. Küçük öyküler yazdı. Ama daha çok çoğu sinemaya uyarlanan, olaya dayalı aşk ve serüven romanlarıyla ün kazandı. 15 Temmuz 1977 yılında geçirdiği bir beyin kanamsı sonucu vefat etmiştir. 

Türk romanında çok önemli bir yeri olan Batı'nın popüler edebiyatını kendisine örnek almış ve çalışmalarını bu tarz üzerinde sürdürerek, büyük okur kitleleri tarafından sevilen roman sanatının ileriki dönemde Türk edebiyatında önemli bir yer edinmesine katkıda bulunmuştur. Esat Mahmut Karakurt'un yazdığı yıllarda, romancılığımızın birkaç koldan ilerlediği görülür. Bir yanda milli edebiyat akımı temsilcilerinin, bir yanda toplumcu çizgideki yazarların ve son olarak aşk/macera temalarını işleyen romancılarımızın ard arda eserler verdiği bu dönemde, onun tercihi, cumhuriyet ideolojisine uygun aşk ve macera öyküleri yazmak olmuştu. Esat Mahmut Karakurt 1926 – 1960 yılları arasında toplam 16 roman yazmış ve bu romanlar, sadece okuyucusu tarafından okunmakla kalmamış, Türk sineması ve sinemacılığına da kaynak teşkil etmiştir. Bu 16 romandan 26 film senaryosu yazılmış ve aşağıda inceleyeceğimiz filmlerle, Türk sinema seyircisine kazandırılmıştır. Eserleri en çok kullanılan romancılarımızın başında yer almakta olduğunu da belirtmekte fayda var. Romanlarının ve filmlerinin incelemesine geçmeden önce tarih sırasına göre yazdığı romanları ve filmlerin çekildiği yılları sıralayalım

1) Vahşi Bir Kız Sevdim “1926”. Bu roman 1954 yılında Lütfi Ömer Akadı‟ın senaryosu ve yönetiminde ilk kez sinemaya uyarlanmış ve daha sonra, 1972 de Nejat Saydam‟ın senaryosu ve rejisiyle ikinci kez sunulmuştur. 2) Çölde Bir İstanbul Kızı “1926”. Roman 1957 de Faruk Kenç‟in senaryosu ve rejisiyle çekilmiştir. 3) Allahaısmarladık “1936”. Rejisör Sami Ayanoğlu, romandan esinlenerek aynıisimle senaryoyu yazmış ve 1951 yılında filme aktarmıştır. 1966‟da ise Nejat Saydam‟ın senaryosu ve rejisiyle aynı isimle çekilmiştir. 4) Dağları Bekleyen Kız “1936”. Senaryo ve reji Atıf Yılmaz‟a ait 1955 yılında çekilen bu roman uyarlaması filmin. Ve 1968 de aynı film bu sefer Suavi Sualp‟in senaryosundan ve Süreyya Duru‟nun rejisiyle seyirci karşısına çıkar. 5) Ölünceye Kadar “1937”. Yine aynı isimle 1970 yılında Safa Önal‟ın senaryosu ve rejisinden seyirciye aktarılmıştır. 6) Son Gece “1938”. İki Kez sinemaya aktarılan romanlarından biri daha. 1952 de Sami Ayanoğlu‟nun senaryosun ve rejisinden çıkan bir film. İkincisi ise 1967 yılında Meduh Ün ve Halit Refiğ‟in beraberce yazdıkları senaryo, Memduh Ün‟ün yönetiminde sinemaya aktarılmıştır. 7) Kadın Severse “1939”. 1955‟de Atıf Yılmaz‟ın senaryosu ve rejisinden sinemaya aktarılan aynı isimli bir film ve 1968‟de de Safa Önal‟ın senaryosu, Ülkü Erakalın rejisiyle seyirciye sunulan bir film. 8) Ġlk ve Son “1940”. SadıkŞendil romanın senaryosunu yazmış ve Atıf Yılmaz ikici kez bir Karakurt romanından uyarlanan bu filmi 1955 yılında çekmiştir. Memduh Ün‟de ikinci kez Karakurt romanından uyarlanan bir filme imza atmıştır 1968‟de. Bu filmin senaryosu da Ayşe Şasa tarafından kaleme alınmış. 9) Kocamı Aldatacağım “1940”. Bu sefer Karakurt‟un romanı aynı isimle film olarak çıkmıyor karşımıza. 1991 Yılında Safa Önal‟ın “Aldatacağım” adıyla kaleme aldığı senaryoyu, Orhan Elmas filme çekiyor. 10) Sokaktan Gelen Kadın “1945”. İki kez çekilen filmlerden biri daha. Birincisi Dr. Arşavir Alyanak‟ın senaryo ve rejisiyle 1961‟de sinemaya aktarılmış,diğeri ise 1984 yılında Orhan Aksoy‟un senaryo ve yönetimindeki diğer film. 11) Ankara Ekspresi “1946”. Aydın Arakon‟un senaryo ve rejisiyle 1952 yılında çekilmiş ve daha sonra 1970‟de ise Bülent Oran‟ın senaryosu, Muzaffer Aslan‟ın yönetiminde çekilen başarılı bir film. 12) Bir Kadın Kayboldu “1948”. Safa Önal‟ın senaryosunu yazdığı ve yönettiği aynı isimli bu film 1971 yılı yapımı.13) Ömrümün Tek Gecesi “1949”. İlk defa 3 kez çekilen filmlerden. 1959, 1968 ve 1984 de. Üçü de aynı isimle “Ömrümün Tek Gecesi” adı altında senaryolaştırılmış. İlki Dr. Arşavir Alyanak tarafından senaryolaştırılmış ve yönetilmiş. İkincisi, en fazla Türk Sinemasına senaryo vermiş bir isim olan Safa Önal tarafından yazılan senaryodan Osman Nuri Ergün sinemalaştırmış bu eseri. Üçüncü uyarlama 1984 yılında, Osman Seden‟in senaryosu ve rejisinden aktarılan bir roman-film 14) Erikler Çiçek Açtı “1952”. 1968‟de yine Safa Önal‟ın senaryosundan hareketle, Osman Nuri Ergün‟ün yönetiminde çekilmiştir. 15) Son Tren “1954”. 1964 de Nejat Saydam‟ın senaryosundan ve rejisin-den filme aktarılmıştır. 16) Kadınİsterse “1960”. Romanın yazıldığı tarih ile filme çekildiği tarihin en az aralıklısı olan bu film 1965 yılında gene Nejat Saydam tarafından senaryolaştırılmış ve beyaz perdeye aktarılmıştır.